Dikim ve bakım

Kök sistemi neden farklı

Bir meşenin kökleri kalınlaşır, dallanır ve kesildiklerinde kesim noktasından yeni kökçükler verir. Palmiyede durum başkadır. Kökler gövde tabanındaki dar bir kuşaktan, kök başlangıç bölgesinden çıkar; hemen hepsi benzer kalınlıktadır ve zamanla kalınlaşmazlar. Türe göre değişmekle birlikte, sökümde kesilen köklerin önemli bir bölümü yenilenmez: bitki yeni kökleri kesim noktasından değil, yeniden gövde tabanından üretir.

Bunun iki pratik sonucu vardır. Birincisi, yeni dikilen bir palmiye kök sistemini baştan kurduğu için ilk aylarda çok daha sık sulama ister. İkincisi, kök başlangıç bölgesi toprak altında kalmamalıdır: gövde tabanı toprak seviyesinden aşağıda kaldığında, sürekli nemli kalan gövde çürümeye açık hale gelir ve bitki yıllar içinde zayıflar.

Dikim: derinlik, dolgu ve destek

Dikim çukuru, kök topağından belirgin biçimde geniş, ancak topaktan derin olmamalıdır. Çukurun tabanı gevşek bırakıldığında bitki zamanla oturur ve istenmeden derin dikilmiş hale gelir. Geri dolguda ağırlıklı olarak yerinden çıkan toprağın kullanılması, kökün çevredeki toprağa geçişini kolaylaştırır; çukurun tamamının zengin harçla doldurulması, kökleri çukurun içinde tutan bir saksı etkisi yaratır.

Destekleme konusunda tek bir yasak vardır ve mutlaktır: gövdeye çivi çakılmaz, vida takılmaz. Palmiye gövdesi yarasını kapatamaz. Açılan her delik, bitkinin ömrü boyunca açık kalır ve hem çürüklük etmenlerine hem de gövde içinde beslenen zararlılara giriş noktası sunar. Destek gerekiyorsa, gövdeye önce yumuşak bir tampon sarılır, üzerine ahşap takozlar bağlanır ve payandalar bu takozlara sabitlenir.

Budama: ne kesilir, ne bırakılır

Palmiye budamasında amaç, ölü dokuyu almak ve güvenliği sağlamaktır. Şekil vermek diye bir başlık yoktur. Kural basittir: yalnızca tamamen kurumuş, kahverengileşmiş yapraklar alınır. Kısmen sararmış bir yaprak hâlâ çalışır durumdadır ve bitkinin besin deposudur; kesildiğinde bitki, yeni yaprak üretmek için ihtiyaç duyduğu potasyum ve magnezyumu bu depodan çekemez.

Uygulamada yaygın olarak kullanılan ölçü, yatay düzlemin üzerinde kalan yaprakların bırakılmasıdır. Tacı bir saat kadranı gibi düşünürseniz, saat dokuz ile saat üç arasındaki bütün yapraklar yerinde kalır. Gövdeyi çıplak bırakacak biçimde yukarı doğru sıyrılan, halk arasında ananas kesimi denen budama biçimi, bitkiyi rüzgâra karşı zayıflatır ve besin eksikliklerini şiddetlendirir.

Zamanlama

Taze kesim yüzeyleri koku yayar ve bu koku, gövde içinde beslenen zararlıları bitkiye çeker. Bu nedenle budama, zararlı uçuşunun yoğun olduğu sıcak dönemlerde mümkün olduğunca ertelenir; zorunlu hallerde kesim yüzeyleri hemen kapatılır ve bitki izlemeye alınır. Ayrıntılar zararlılar bölümündedir.

Sulama ve besin

Yeni dikilen bir palmiyede sulama, kök sistemi yeniden kurulana kadar sık ve düzenli olmalıdır. Kökler yerleştikten sonra düzen değişir: seyrek ama derin sulama, yüzeysel ve sık sulamadan her zaman daha iyidir, çünkü kökleri toprağın derinine yönlendirir. Drenaj, kurak dönemdeki su miktarından daha belirleyicidir; palmiyelerin çoğu kuraklığı sürekli ıslak kalmaya tercih eder.

Besin tarafında palmiyeler kendine özgü bir tabloya sahiptir. Potasyum, magnezyum ve manganez eksiklikleri yaprakta birbirinden çok farklı izler bırakır ve bunların bir kısmı geri döndürülemez. Bu ayrım bölümün sayfasında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.